<\/p>\n\n\n\n
3. A\u011fustos. 1982, \u015eatila<\/p>\n\n\n\n
Filipinam, tatl\u0131 k\u0131bbem,<\/p>\n\n\n\n
Beyrut\u2019un anneni kendine benzetti\u011fi g\u00fcn\u00fc anlatmal\u0131y\u0131m sana. O g\u00fcn bacaklar\u0131 olmayan, on iki ya\u015f\u0131nda bir \u00e7ocuk, elleriyle ko\u015farak kendini kur\u015funlar\u0131n ortas\u0131na atm\u0131\u015ft\u0131. Biri daha Beyrut\u2019un yaz\u00add\u0131\u011f\u0131 kaderini tekmelemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f\u0131n en \u015fefkatli yan\u0131 budur. Kendini kap\u0131p koyuvermek iste\u00adyenlere kuca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7ar. Uyku gibi yumu\u015fak, kan kadar \u0131l\u0131k bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc kuca\u011f\u0131 sava\u015f. Eriyip gitmek isteyenlerden hesap sormayan boz bulan\u0131k bir toz yata\u011f\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Baban\u0131n i\u015fi Filipina, insanlar\u0131 inatla hayatta tutmak. Ama bu\u00adradan \u00e7ekip gidecek tek yeri \u00f6l\u00fcm olanlar\u0131, bir g\u00fcn bu \u0131l\u0131k yolculu\u011fa \u00e7\u0131kmaya karar verdiklerinde sessiz bir h\u00fcrmetle izlemek ge\u00adrekti\u011fine inan\u0131yorum. Giden bir \u00e7ocuk olsa bile.<\/p>\n\n\n\n
Hepimiz onu kurtarmak i\u00e7in yapmam\u0131z gereken \u015feylerin \u2018hareketlerini\u2019 yapt\u0131k Filipina. Aptal seyircilere aptal oyuncular\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 aptal bir oyun gibiydik. Kad\u0131nlar a\u011flay\u0131p sa\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7eki\u015ftir\u00addi, erkekler kollar\u0131n\u0131 ve seslerini b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck hareket ettirdi ve ben ellerimle bir \u015fey yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir doktoru taklit ettim. Kur\u015fun ensesinde derin bir s\u0131yr\u0131k a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. \u0130ncecik bir ense. T\u0131pk\u0131 di\u011fer \u00e7ocuklar\u0131nki gibi tam ortas\u0131ndan yukar\u0131 do\u011fru, \u00e7ok bakarsan k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131yla insan\u0131 kah\u0131rdan a\u011flatacak, yumu\u015fak bir oyuk, kuru\u00admu\u015f bir dere yata\u011f\u0131na benzeyen bir oluk vard\u0131. \u00c7ocukta ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Sadece yorgun ve t\u00fckenmi\u015f bir askerin uyku\u00adsu i\u00e7in yalvar\u0131yordu boynu. Durmadan d\u00fc\u015f\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocu\u011fu seve seve \u00f6l\u00fcme b\u0131rakt\u0131k Filipina. Biz, bu topraklarda ya\u015fayanlar, hi\u00e7bir \u015feyi sessiz yapmay\u0131 beceremeyiz. Dolay\u0131s\u0131yla biraz g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc oldu. Ama sonunda \u00f6ld\u00fc ve ben rahatlad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocu\u011fun ad\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc akl\u0131ma gelmiyordu Filipina. Ama kim ol\u00addu\u011funu hat\u0131rl\u0131yordum. Doktor oldu\u011fum i\u00e7in, olmayan bacaklar\u0131\u00adn\u0131n hik\u00e2yesini hat\u0131rlamam gerekirdi belki, ama ben g\u00f6vdesinin \u00fcst taraf\u0131yla ilgili olan\u0131 biliyordum. Bir amcas\u0131 vard\u0131 bu \u00e7ocu\u011fun. Ta\u00adbii ki onun da ad\u0131n\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum. Ama san\u0131r\u0131m 1948’de Filis\u00adtin’i ilk terk edenlerden biriydi. Denizciydi bu adam. Sadece bir kez gelmi\u015fti \u015eatila\u2019ya ve bu \u00e7ocu\u011fa \u0130spanya’dan bir oyuncak getirmi\u015fti. \u0130p atlayan, sar\u0131 plastikten bir ay\u0131. Pilli \u015feylerden.<\/p>\n\n\n\n
Bundan nefret ederim Filipina, haberin olsun. Sak\u0131n bana uzaklardan pahal\u0131 oyuncaklar g\u00f6ndermeye kalkma! \u00c7\u00fcnk\u00fc uzak, zengin \u00fclkelerden g\u00f6nderilen hediyeler \u00e7ok ac\u0131kl\u0131d\u0131r. Yoksul evle\u00adrin iyiden iyiye kolunu kanad\u0131n\u0131 k\u0131rar b\u00f6yle hediyeler. Evdeki her \u015feyden, hatta bazen herkesten daha k\u0131ymetli g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in evdekilerin \u015favk\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcp kendi ba\u015flar\u0131na bir \u0131\u015f\u0131k yarat\u0131rlar. Evin geri kalan\u0131 art\u0131k daha karanl\u0131k olur. \u00dcstelik \u00e7ocuk ne zaman oyun\u00adca\u011f\u0131 eline alsa -acaba sadece bu topraklarda m\u0131 \u00f6yle bu?- biri mut\u00adlaka \u00e7ocu\u011fa k\u0131zar:<\/p>\n\n\n\n
\u201cDikkat et! Dikkat et!”<\/p>\n\n\n\n
Millet birbirini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken, Allah\u2019\u0131n belas\u0131 oyuncak her \u015feyden daha k\u0131ymetli gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu y\u00fczden sevmem k\u0131ymetli oyuncak\u00adlar\u0131. \u00c7ocuklar\u0131 k\u0131ymetsizle\u015ftirmekle kalmaz, b\u00fct\u00fcn aileye de -san\u00adki ba\u015fka dertleri yokmu\u015f gibi- kadersizliklerini hat\u0131rlatan bir bildiri okur bu oyuncaklar. \u00c7ok mu ac\u0131kl\u0131 oldu? Ama bana sorar\u00adsan, \u00e7ocu\u011fu bu ay\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Bu plastik ay\u0131n\u0131n -bir keresinde klini\u011fin \u00f6n\u00fcndeki ta\u015f zemine oturup g\u00f6stermi\u015fti bana- ayaklar\u0131 k\u0131sac\u0131kt\u0131. Yok gibi. T\u0131pk\u0131 \u00e7ocu\u011funki gibi. Annesinin oyunca\u011f\u0131 evden \u00e7\u0131karmas\u0131na k\u0131zaca\u011f\u0131n\u0131 bil\u00addi\u011fi i\u00e7in acele ediyordu. Belki de ancak Dr.Hamza\u2019ya g\u00f6sterirse bu z\u0131rva oyunca\u011f\u0131, evden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in me\u015fru bir gerek\u00e7esi olacakt\u0131. Ay\u0131, metal bir ipi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinden sonra da ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan ge\u00e7iriyor, metal ip alttan ge\u00e7erken ay\u0131 havaya kalk\u0131yor\u00addu. \u00c7ocuk g\u00f6mle\u011finin i\u00e7inde ta\u015f\u0131yordu ay\u0131y\u0131 ve elleriyle y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u00ad\u011f\u00fc i\u00e7in plastik \u015feyi ellemeden \u00f6nce avu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne siliyordu. Ay\u0131 y\u00fcz\u00fcndeki s\u0131r\u0131tmayla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7ocuk yar\u0131m g\u00f6vdesini yana yat\u0131r\u0131p, yana\u011f\u0131n\u0131 eline dayay\u0131p izlemeye ba\u015flad\u0131. Ben de yan\u0131na yatt\u0131m, bacaklar\u0131m utan\u00e7 verici uzunluktayd\u0131. \u00c7o\u00adcuk, epey sonra, korkun\u00e7 bir r\u00fcya g\u00f6rm\u00fc\u015f gibi, belerterek g\u00f6zle\u00adrini, bakt\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u201cPilleri bitince?..\u201d<\/p>\n\n\n\n
Filipinam, tatl\u0131 k\u0131bbem , \u00e7ocu\u011fa o anda bacaklar\u0131 yerine bir ku\u00adtu pil verseler… al\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
San\u0131r\u0131m bacaklar\u0131n\u0131 kaybetti\u011finde i\u00e7ine ka\u00e7an bir yeti\u015fkin, ona pil meselesini \u201challedebileceklerini\u201d s\u00f6yledi ve \u00e7ocuk yeniden dayad\u0131 yana\u011f\u0131n\u0131 avcuna. Ay\u0131 hala atl\u0131yordu. Fakat yar\u0131m\u0131n yar\u0131s\u0131 \u00e7ocuk, g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde ihtiyarl\u0131yordu. Sonra dedi ki \u201cBen …\u201d D\u00fc\u00adzeltti:<\/p>\n\n\n\n
\u201cBiz hi\u00e7 gidemeyece\u011fiz de\u011fil mi \u0130spanya\u2019ya?\u201d<\/p>\n\n\n\n
B\u00fcy\u00fcklere yalan s\u00f6yleyebilirim, ama \u00e7ocuklara… Bilmem, g\u00fc\u00adnah gibi geliyor. Tanr\u0131\u2019ya de\u011fil ama \u00e7ocuklara inan\u0131yorum Filipina.<\/p>\n\n\n\n
Ne kadar keskin oldu\u011funu bilmeyen bir b\u0131\u00e7ak gibi bakt\u0131 bana. Sonra ay\u0131ya. Binemeyece\u011fi bir u\u00e7a\u011f\u0131n bileti gibi s\u0131r\u0131t\u0131p duruyordu ay\u0131. Ay\u0131 bir kader kuyusu; i\u00e7ine \u00e7ekti onu, g\u00f6rd\u00fcm. Bo\u011fuldu, g\u00f6r\u00add\u00fcm. D\u00f6ver gibi plastik \u015feyi, k\u0131\u00e7\u0131ndaki d\u00fc\u011fmeyi \u2018off\u2019a getirdi. \u0130\u00e7ine ka\u00e7m\u0131\u015f yeti\u015fkin ona hi\u00e7bir zaman \u0130spanya\u2019ya gidemeyece\u011fi\u00adni net bir dille anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u201cBi \u2018Lucky Strike versene Dr.Hamza\u2019 dedi . Yemin ediyorum verecektim, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6yle efk\u00e2rl\u0131yd\u0131k \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz. Ay\u0131, trapezden palya\u00e7olu\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Burt Lancaster gibiydi. Biz, ikimiz… Filistinliydik.<\/p>\n\n\n\n
Ay\u0131y\u0131 g\u00f6mle\u011finin i\u00e7ine soktu ve sa\u00e7\u0131n\u0131 d\u00fczeltti uzun uzun. Ar\u00adt\u0131k yapacak hi\u00e7bir \u015feyi kalmam\u0131\u015f ihtiyarlar\u0131n sa\u00e7lar\u0131n\u0131 uzun uzun taramas\u0131 gibi. Sonra \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczeltip g\u00f6zleriyle -ben kal\u00adkamad\u0131m, bacaklar\u0131m utan\u00e7tan b\u00fcz\u00fc\u015f\u00fcp uyu\u015fmu\u015ftu- gidece\u011fini belli etti sessizce. Sonra her seferinde bir omzu, kemi\u011fi, deriyi de\u00adlip ge\u00e7ecek kadar sivrilerek, ellerinin \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. Ay\u0131 g\u00f6mle\u011finin i\u00e7inden, dilencilerin para istemek i\u00e7in g\u00f6sterdikle\u00adri urlar gibi sark\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Benim tatl\u0131 k\u0131bbem, her ad\u0131mda tenine de\u011fen metal ipiyle \u00fcr\u00adperterek ona hi\u00e7bir yere gidemeyece\u011fini s\u00f6yleyen ay\u0131 y\u00fcz\u00fcnden o \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fc. \u00c7ocuk, o yar\u0131m daire metal iple \u00f6l\u00fcm\u00fcn \u0131l\u0131k kuca\u011f\u0131na bir \u00e7engel att\u0131 ve kendini o uykuya do\u011fru kayd\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Naci\u2019 dedi annen, \u2018\u00e7ocu\u011fun ad\u0131 Naci’ydi.\u2019 Benim hat\u0131rlama\u00add\u0131\u011f\u0131m\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131. Kim bilir ne \u015fa\u015fk\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcm g\u00f6z\u00fcne. Elinde sarg\u0131 bezleriyle -\u00e7\u00fcnk\u00fc bir tek onlar\u0131 kullanmay\u0131 biliyordu hen\u00fcz- hepimiz gibi, bir \u015feyler yap\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131yordu. \u00c7ocuk \u00f6l\u00fcnce onu kucaklad\u0131. Kendi do\u011furmu\u015f gibi tuttu ve bu yar\u0131m g\u00f6vdeyi g\u00f6\u00adt\u00fcr\u00fcp lavaboda y\u0131kad\u0131. \u00c7ocuk di\u015fi k\u0131r\u0131k ipekb\u00f6cekleri gibi k\u0131vr\u0131l\u0131p kurudu sanki. Bir keresinde b\u00f6yle bir ipekb\u00f6ce\u011fi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Dut yapraklar\u0131n\u0131 yiyemedi\u011fi i\u00e7in, di\u011ferleri semirip beyazlarken, b\u00fcz\u00fc\u00ad\u015ferek bir kara kuru solucana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Annen Naci’nin sa\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u00fczeltti. Naci nas\u0131l d\u00fczeltirse aynen \u00f6yle. Kurumu\u015f kan lekelerini t\u0131rnaklar\u0131yla, hi\u00e7 ac\u0131tmadan kaz\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Aln\u0131ndan \u00f6pt\u00fc ve sarg\u0131 bezleriyle temiz pak sard\u0131 \u00e7ocu\u011fu. Yerde oturan annesinin kuca\u011f\u0131na verdi. Bembeyaz, \u00f6l\u00fc bir paket oldu \u00e7ocuk.<\/p>\n\n\n\n
Sonrayd\u0131, annen a\u011flamaya ba\u015flad\u0131. Y\u0131k\u0131larak. Sanki omurgas\u0131\u00adn\u0131 bal\u0131k kemi\u011fi gibi i\u00e7inden \u00e7ekmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n
Dilini bilmedi\u011fi bir yerde a\u011flamak fenad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc seni, senin dilinde susturacak kimse yoktur. B\u00f6yle a\u011flay\u0131nca da kendisinin\u00adkinden ba\u015fka bir dilde susturulamaz insan. Annen susmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Gece Naci’nin babas\u0131 geldi klini\u011fe. Ba\u015f\u0131yla selam verip bana, anneni tutup kald\u0131rd\u0131 kolundan, t\u00fcy gibi. Evlerine gittik. Annen hep a\u011flad\u0131. \u00c7at\u0131ya \u00e7\u0131kard\u0131 bizi. Da\u011f gibi bir adamd\u0131 Abu Naci.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7at\u0131da durduk, ben kamp\u0131n \u0131\u015f\u0131klar\u0131na bakt\u0131m. Bir kad\u0131n tanr\u0131, merhamet edip d\u00fc\u011f\u00fcn gecesi ete\u011fini bizim tarafa do\u011fru savurmu\u015f ve gelin simleri b\u00fct\u00fcn kampa d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Durduk. Abu Naci ka\u00adranl\u0131k zeminden bir par\u00e7a g\u00f6lge kald\u0131rd\u0131. G\u00f6lge \u0131\u015f\u0131klara do\u011fru kalkt\u0131k\u00e7a bir kala\u015fnikofa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Annene uzatt\u0131. \u201cS\u0131k,\u201d dedi, \u201ciyi gelecek.\u201d Annen h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131 birer-iki\u015fer yutarak t\u00fcfe\u011fi ald\u0131. Gaz\u00adl\u0131 bezlerin bile a\u011f\u0131r geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bilekleri dineldi. Abu Naci ona nas\u0131l s\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi, namluyu do\u011frulttu:<\/p>\n\n\n\n
\u201cSayd\u0131r \u015fimdi havaya. Benim i\u00e7in de sayd\u0131r!\u2019<\/p>\n\n\n\n
Ve annen taka taka taka taka taka!..<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fcz\u00fc, korku ve \u015fehvetle ikiye yar\u0131l\u0131yor, g\u00f6zlerinin i\u00e7ine \u015eatila\u2019n\u0131n simleri doluyordu. Taka taka taka taka…<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcr\u00fclt\u00fc havaya a\u011farken , yerden ba\u015fka bir ses geliyordu, ince\u00adcik, \u0131l\u0131k \u0131l\u0131k\u2026 Annen o gece hem bir kala\u015fnikofla k\u00fcfretti Tanr\u0131’ya ve \u00f6ld\u00fcrd\u00fc onu hem de i\u015fedi uzun uzun. Ben bakt\u0131m, Abu Naci de bakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ah! O\u011flunun \u00f6l\u00fcs\u00fc ismine as\u0131l\u0131 kalacak bir adam daha!<\/p>\n\n\n\n
Merdivenlerden inerken annenin ayakkab\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7inden sidi\u011fi\u00adnin sesi geliyordu, v\u0131c\u0131k v\u0131c\u0131k. Elimi tuttu, b\u0131rakmad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Pe\u015fimden geldi, y\u0131kand\u0131, yan\u0131ma yatt\u0131. O gece Tanr\u0131\u2019y\u0131 bir kala\u015fnikofla hepimiz i\u00e7in gebertmi\u015f bir kad\u0131na ilk kez dokundum.<\/p>\n\n\n\n
Annen ilk kez ertesi sabah konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ve do\u011fruyu s\u00f6ylemek gerekirse pek de susmad\u0131. Di\u015fi k\u0131r\u0131k bir ipekb\u00f6ce\u011finden bir kelebe\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Y\u0131k\u0131nt\u0131lar aras\u0131nda bir hi\u00e7 kimseydi art\u0131k. Ka\u00adderini bir kala\u015fnikofla \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Hi\u00e7kimse olmaya cesaret et Filipina. Hik\u00e2yeler orada ba\u015flar. Di\u015flerinin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde…<\/p>\n\n\n\n
Ke\u015fke o ben olsayd\u0131m dedi\u011fim hik\u00e2ye yazarlar\u0131.. (Ece Temelkuran Muz Sesleri kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.)
Her okudu\u011fumda hayran kald\u0131\u011f\u0131m Filipina..
\u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde a\u015f\u0131k oldu\u011fum Beyrut..
2011 y\u0131l\u0131nda telefonumun kameras\u0131yla \u00e7ekti\u011fim L\u00fcbnan foto\u011fraflar\u0131..
I\u015f\u0131klar\u0131 anl\u0131k kesilen \u015fehir..
Ve her \u015feye ra\u011fmen ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar, kad\u0131nlar, \u00e7ocuklar.. <\/p>\n\n\n\n